اصول آغازین تخته نرد مدرن

نویسنده: خشایار نقشینه

دریافت اصل فایل با تصاویر

“تنها ورزش پهلوانی که توانستم استاد بشوم تخته نرد بود! داگلاس ویلیام جرالد”

پیش گفتار

بازیکنان تخته نرد سنتی ایرانی، برای دهه ها به این بازی بومی سنتی پرداخته اند و به آن عشق می ورزند. تسلط آنها به اصول بازی تخته نرد در سطح جهان بر همگان نشان داده شده است. تخته نرد مدرن که یک قرن از عمر آن می گذرد، با اندکی تغییرات و افزوده شدن تاس دابل کیوب بر هیجان و استراتژی های این بازی جهانگیر شده، شدیدا افزوده است. 

امروزه مسابقات جهانی تخته نرد به روش مدرن برگزار می شوند. در این نوشتار، به صورت خلاصه، به جزییات تخته نرد مدرن و تفاوت هایش با تخته نرد سنتی پرداخته شده است.

تخته نرد قدیمی ترین بازی روی میز جهان با ترکیب شانس تاس و توانمندی تصمیم گیری، که به قدمت 6 هزار سال در سرزمین پارس اختراع شده، همچنان یکی از محبوب ترین بازی های مردم سراسر دنیاست. در سال 1921 شخصی گمنام در یک باشگاه در آمریکا، با افزودن یک تاس جدید به این بازی، تخته نرد مدرن را نوآوری نمود. در این راهنما به معرفی تخته نرد مدرن پرداخته می شود.

تورنمنت های جهان به خوبی نشان داده اند گرچه تخته نرد بازی شانس است اما بازی ماهرانه تر، موجب بیشتر بردن شما می شود. تخته نرد یک مسابقه ی رو در رو بین دو بازیکن است. بازیکنی که زودتر تمام مهره های خود را در خانه ش جمع کرده و سپس آنها را از صفحه ی بازی خارج کند، برنده ی بازی خواهد بود.

آغاز بازی

هر بازیکن بازی خود را با چیدن 15 مهره بر سطح تخته نرد آغاز می کند. موضوع بازی، حرکت دادن تمام مهره های خود به دور صفحه ی تخته نرد و سپس خروج همه ی آنها پیش از حریف می باشد. خروج مهره ها زمانی شروع می شود که تمام مهره های خود را وارد خانه ی خود (نقاط 1 تا 6) کرده باشید.

در آغاز بازی، هر بازیکن یک تاس می ریزد. بازیکنی که تاس بزرگتر بیاورد، همان دو تاس ریخته شده را بازی می کند. به این ترتیب که به عنوان نمونه اگر سیاه 2 بیاورد و سفید 3، سفید عدد های 2 و 3 را بازی خواهد کرد. نوبت سفید زمانی به پایان می رسد که با تاس دریافتی مهره های خود را حرکت داده و تاس خود را از زمین بازی برداشته باشد. اینک سیاه می تواند تاس خود را برداشته و دو تاس خود را بریزد. تاس ها هیچ وقت با دست ریخته نمی شود. هر بازیکن لیوان کاپ خود را برای سه بار یا بیشتر غلتاندن تاس ها و سپس رها کردن شان بر سطح بازی دارد. اگر اولین دو تاسی که ریخته می شوند با هم برابر باشند، هر دو بازیکن دوباره تاس می ریزند تا زمانی که یکی از تاس ها بزرگ تر بیاید.

اولویت بازی کردن تاس ها

به صورت کلی در بازی تخته نرد مدرن در هیچ زمانی از بازی، هیچ اولویتی در بازی کردن تاس های ریخته شده نیست مگر آنکه بازی کردن یکی از تاس ها موجب عدم امکان بازی تاس دیگر شود. بنابراین تاس ها باید به گونه ای بازی شوند که بتوان هر دو تاس را بازی کرد. خال سوزی در تخته نرد مدرن مجاز است و نیازی نیست آخرین مهره با تاس بزرگ وارد خانه شود.

مارس و قره (سیاه) مارس

گمون Gammon همان مارس دو امتیازی و بک گمون Backgammon قره مارس یا سیاه مارس سه امتیازی است. سیاه مارس زمانی رخ می دهد که بازنده هنوز مهره ای در خانه ی حریف باقی گذاشته باشد.

جهت حرکت مهره ها

اعداد تاس های ریخته شده تعیین می کنند که شما چگونه می توانید مهره های خود را حرکت دهید. جهت حرکت مهره ها همیشه از نقطه 24 به سمت نقطه 1 هر بازیکن می باشد. سمت قرار گرفتن خانه ی دو بازیکن بنا به توافق شان می تواند سمت راست یا چپ تخته نرد باشد.

زدن مهره ی حریف در خانه ی خود و فرار به بالا

در تخته نرد مدرن زدن مهره ی در خانه ی خود نقاط 1 تا 6 مجاز بوده و بازیکن مهاجم می تواند مهره ی خود را پس از زدن مهره ی تک حریف فراری داده و بر روی مهره ی دیگر خود نقطه ی امن برای خود فراهم سازد. در تخته نرد سنتی این فرار مجاز نیست.

کیوب – دابل کردن

در بازی مدرن از تاس کیوب برای دو برابر کردن نتیجه ی بازی استفاده می شود. این تاس کمی از تاس معمولی تخته نرد بزرگ تر است. بر روی شش سطح آن اعداد 2و4و8و16و32و64 نقش بسته اند. هر بازیکنی که پیش می افتد پیش از ریختن تاس خودش می تواند به صورت شرط بندی پیشنهاد دابل بدهند. تاس کیوب را ابتدا با عدد 2 روی صفحه ی تخته نرد قرار می دهد. با این کار به حریف خود پیشنهاد دو برابر کردن نتیجه ی بازی را بی توجه به اینکه کدام شان خواهند برد، می دهد. حریف فرصت دارد تا تصمیم بگیرد که آیا پیشنهاد دابل را بپذیرد یا رد کند. اگر بپذیرد، تاس کیوب نزد او با عددی که به او پیشنهاد شده بوده، به سمت بالا می ماند و بازی را ادامه می دهند. از اینجا تا پایان بازی حریفی که کیوب را در اختیار دارد، هر زمان که پیش بیافتد می توانند این بار او، در نوبت ش و پیش از ریختن تاس ها، به حریفی که ابتدا پیشنهاد دابل 2 را داده بود، پیشنهاد دابل 4 را بدهد. نهایتا هر کدام که برنده ی بازی بشود، امتیاز بازی ضرب در عدد کیوب به سمت بالا شده و امتیاز محاسبه شده را دریافت می کند. اگر پیشنهاد دابل پذیرفته نشود، بازی در همان نقطه پایان یافته و یک امتیاز ضرب در آخرین عدد پذیرفته شده ی کیوب، به حریفی که پیشنهاد دابل داده تعلق می گیرد.

چگونه تاس بریزیم؟

تاس ها در لیوان Cup ریخته می شوند. سر لیوان با دست پوشانده می شود و لیوان برای بیش از سه بار به شدت تکان داده می شود تا تاس ها به خوبی جابجا شده و درون لیوان به هم برخورد کنند. سپس دست از روی لیوان برداشته شده و تاس ها از ارتفاع مناسب به روی سطح تخته نرد رها می شوند تا به خوبی روی سطح تخته نرد بغلتند. اگر یکی از تاس ها با تاخیر از لیوان خارج شده و به بیرون بیفتد لازم است مجددا تاس ها ریخته شوند. هر بازیکن صرفا مجاز است در صفحه ی سمت راست ش تاس بریزد.

تاس نادرست Cocked

وقتی تاس ها ریخته می شوند و یکی یا هردو به صورت کج و نه کاملن افقی، روی کف تخته نرد قرار نگیرند این حالت Cocked پیش میاید و لازم است مجدد هر دو تاس ریخته شوند.

دست به مهره یا لمس مهره پس از ریختن تاس

در بازی مدرن قانون سنتی دست به مهره اجبار منجر به حرکت دادن مهره ی لمس شده وجود ندارد. هر بازیکن می تواند در بازه ی زمانی خودش هر تعداد مهره را جابجا کرده و بازگرداند و مهره ی دیگری را حرکت دهد.

چه موقع نوبت یک بازیکن تمام می شود؟

زمانی که تاس های خود را از صفحه ی تخته نرد بردارد. به عبارت دیگر نوبت شما زمانی شروع می شود که حریف تان تاس های خود را از کف تخته نرد برداشته باشد تا شما بتوانید تاس بریزید.

سیستم شماره گذاری 24 نقطه ای چیست؟

در تخته نرد مدرن، تمام نقاط تخته نرد به 24 نقطه نام گذاری شده اند. اولین نقطه ی خانه عدد 1 و آخرین نقطه ی خانه ی حریف عدد 24 است. همه ی مهره ها باید از سمت خانه ی 24 به سمت خانه ی 1 حرکت کرده و سپس برداشته شوند. نقطه ی 13 یک بازیکن، نقطه ی 12 حریف اوست و نقطه ی 1 حریف، نقطه ی 24 اوست.

رونوشت بازی چگونه نوشته و تنظیم می شود؟

در رونویسی مسابقات، بازی ها به صورت کامل نوشته می شوند. در تصویر بالا، ستون نخست شمارنده ی تعداد دفعات ریختن تاس هر دو بازیکن است. ستون دوم و چهارم اعداد تاس های ریخته شده توسط هر بازیکن و ستون سوم و پنجم نحوه ی جابجایی مهره ها بوده اند. به عنوان نمونه حرکت یک مهره از نقطه ی 13 با تاس 5 به خانه ی 8 به صورت 13/8 نوشته می شود. اگر دو مهره هم زمان همین حرکت را انجام دهند به صورت (2)13/8 نوشته می شود. اگر مهره ای زده شود به صورت *13/8 نمایش داده می شود.

قانون کرافورد Crawford

زمانی که یکی از بازیکنان تنها به 1 امتیاز برای بردن کل مسابقه نیاز داشته باشد، بازیکنی که امتیاز کمتری دارد صرفا برای 1 بازی اجازه ی پیشنهاد دابل و استفاده از تاس کیوب را نخواهد داشت. این تک دست بازی به نام کرافورد مخترع آن نامگذاری شده است. چنانچه این تک دست بازی را بازیکن با امتیاز کمتر ببرد، در ادامه می تواند با شروع بازی بعد، فورا پیشنهاد دابل کیوب بدهد تا شانس خود را به کسب امتیاز، تا پایان مسابقه به دو برابر افزایش دهد.

مثال: مسابقه ای 7 امتیازی در جریان بازی است. نتایج به 6-4 می رسد. حریفی که 4 امتیاز دارد 1 بار مجاز به دابل کردن نیست. اگر یک بازی را ببرد نتیجه شان 6-5 می شود و از اینجا حریف با امتیاز کمتر باید با شروع بازی پست کرافورد Post Crawford فورا پیشنهاد دابل کیوب بدهد. در حقیقت 1 امتیازی که گرفته و از 4 به 5 رسیده، در شرایط رقابتی مسابقه، مجموع امتیاز او را با حریف برابر نموده است و هر دو با صرفا بردن 1 بازی برنده ی مسابقه ی 7 امتیازی خواهند بود.

اصطلاحات پرکاربرد انگلیسی تخته نرد مدرن

Pick and pass – Hit and run

زدن مهره ی حریف و فرار کردن به خانه ای دیگر چه امن باشد چه نباشد

Who plays first

کسی که تاس بزرگ تر آورده باشد همان دو تاس ریخته شده را بازی می کند

Gammon and Backgammon

گمون همان مارس دو امتیازی و بک گمون قره مارس یا سیاه مارس سه امتیازی است. سیاه مارس زمانی رخ می دهد که بازنده هنوز مهره ای در خانه ی حریف باقی گذاشته باشد

Bar

به نوار میان تخته نرد که مهره های کشته قرار می گیرند گفته می شود

Inner and Outer Table

به نیمه ای از تخته که خانه های دو حریف قرار دارد Inner و به نیمه ی دیگر Outer گفته می شود

Mid-Point

نقطه ای از تخته در خارج خانه است که در ابتدای بازی شما 5 مهره در ان دارید. نام دیگر آن نقطه ی 13 است. به این معنی که مهره های شما 13 حرکت تا پایان خانه ی شما فاصله دارند

Bar Point

نام دیگر نقطه ی 7 شماست. آخرین نقطه پیش از ورود به خانه تان

Ace Point

نام دیگر نقطه ی 1 شماست. آخرین نقطه ی خانه ی شما

Blot

مهره ی تک مانده

Point

وقتی دو یا بیشتر مهره روی هم در یک نقطه قرار می گیرند

Prime

وقتی شش نقطه ی متوالی پشت سر هم را Point کرده و هریک دو مهره داشته باشند

Closed board

وقتی هر شش خانه ی خود را هریک با دو مهره بسته باشید

اطلاعات بیشتر در لینک های زیر را استفاده کنید:

ویدیوی آموزشی تخته نرد مدرن https://youtu.be/Eaa7KrIc4ys

نام نویسی در مسابقات بنیاد www.meetup.com/backgammon

تخفیف ماهانه عضویت ویژه در بنیاد تخته نرد کانادا https://canadabackgammon.ca/membership

عضویت فیس بوک بنیاد www.facebook.com/groups/canadabackgammon

عضویت اینستاگرام بنیاد https://www.instagram.com/canadabackgammon

منابع سودمند برای افزایش سطح توانمندی https://canadabackgammon.ca/resources/links

آرشیو مسابقات گذشته https://canadabackgammon.ca/tournament/past-events

اپلیکیشن آنلاین ثبت نتایج و نیز ساعت زمان سنج مسابقات: https://canadabackgammon.ca/resources/tools/clock